vzw
Variaties
Koepelorganisatie voor dialecten en oraal erfgoed in Vlaanderen
Den Akademie van 't Leives
| Bezoek onze website: Klik op het logo! | |
|
Alhoewel
de statuten van 1995 dateren, bestaat de vereniging al sinds maart 1990
als feitelijke vereniging. In
februari 1990 staken 7 Leuvenaars de koppen bijeen en besloten wat te
doen om hun geliefd dialect in stand te houden. De tijd dat dialect
praten in scholen bestraft werd was blijkbaar voorbij. Meer
en meer bleven studenten die in Leuven afstudeerden hier ook plakken en
inwijking uit andere regio's - zeker na de fusie - bleken het eigen
dialect wat in de verdrukking te brengen. Tijdens
een persconferentie in Oratoriënhof werd de nieuwe vereniging boven het
doopvond gehouden en ingewijd met "geruef, Pieterman en Leivese
mastelle". Het
initiatief trof zeker een gevoelige snaar want zeer snel overschreden we
de kaap van 500 leden. In de beginperiode was het nog wat zoeken en
tasten naar een neutraal lokaal. Achtereenvolgens De Spuye (Volmolen),
dan Thierbrau om uiteindelijk een vaste stek te vinden in Café Krüger
waar o.m. ook de gagband Spinosj zijn repetities hield. Er
werd maandelijks druk vergaderd en honderden woorden en uitdrukkingen
verzameld, genoteerd en op hun 'Leives' zijn getest. Meteen
stelde zich het probleem van de schrijfwijze van ons Leives. Alleen
specialisten konden vlot fonetisch lezen en schrijven. Wij dienden dus
snel een eigen schrijfwijze te ontwikkelen. Een kleine commissie hield
zich daar mee bezig en kwam met het resultaat voor de dag, gebaseerd op
de Nederlandstalige spraakkunst, dat aanvaardbaar was en dat later zelfs
- mits enkele aanpassingen - navolging vond in de schrijfwijze van een
aantal Brabantse dialecten. De
volgende grote opdracht was het samenstellen van een 'Leivesen Diksjonêr'.
Bij ons vijfjarig bestaan konden we die officieel voorstellen en tot
onze grote verbazing was de eerste oplage na drie maanden uitverkocht en
dienden we een tweede druk te bestellen. Die helaas ook reeds is
uitverkocht. Vanaf
de startperiode werd ook begonnen met een eigen driemaandelijks
tijdschrift "Ons Leives" dat alle leden toegestuurd krijgen. Jarenlang
had een medestichter gezegden en uitdrukkingen die de mens en persoon
als type en karakter omschrijven bijeengespaard. Die werden gebundeld en
uitgegeven als "De Sappege Leivenieer". En
daar bleef het niet bij (zie rubriek Publicaties)
op www.onsleives.be. Andere
initiatieven: de "Sjepoeet", het jaarlijks gezellig etentje
van en voor de leden de
stadswandelingen in het Leuvens dialect
de jaarlijkse "Leivesen Achteneun" (haast aan zijn 10°
editie) waarin Leuvense liedjes, quiz over de kennis van het dialect en
parodietoneel met schlagermelodieën op het programma staan. Heel wat
Leuvense prominenten en politici werden tijdens zo'n namiddag al aan de
tand gevoeld over hun kennis van ons dialect. Dat
er nu op een 25-tal plaatsen in Leuven straatnaamborden hangen met de
oude Leuvense benamingen is het resultaat van ons aan het stadsbestuur.
Terzake werd ook een brochure gemaakt die gretig afname vond.
GESJIEDENIS Ons statiete zen van 1995, moo ons verieeneging bestoot al sins mêt 1990 as foëteoële verieeneging. In febrewores 1990 stoke 7 Leivenieers de koppe boëieen en besloute iet te deun vei enne geliefd dialect in stand ‘t ave. Den toed dat et spreike van dialect in de schoule bestraft wid, was bloëkboor verboë. Mieer en mieer bleive studente die in leiven afstudeide ie plèkke en inwoëking oeet ander streike – zeikes noo de fuze – brochten ons oêge dialkt e bekken in de verdrikking. Up een pèerskonferense in ‘t Oratourenof wid de nief verieeneging boouven den duepvont gave en ingewèd mei gereuf, Pieeterman en leivese mastelle. Da gedacht kwamp persies up toed want up nen-ik-en-ne-goë ane me mieer as 500 leide. In ‘t begin was ‘t nog ewa zieken en tasse noo e neitrool lokool. D’ieest in De Spuye (Volmeile), dan den Thierbrau vei dan oeetèndeloëk ne vaste stek te vinge in Kaffei Krüger wodat uek de gagband Spinosj zen repetieses aa. Moindeloëks wid er vergoderd en onderde wooden en oeetdrikkinge boëieengebrocht, genoteid en up enne “Leives” zoën getèst. Direkt zoote me mei ‘t probleim van de schroëfwoëze van ‘t Leives. Allieen spesjaliste kinne vlot foneitisch leizen en schroëve. Me moeste dus rap een oëge schroëfwoëze ontwikkele. Een klaan kommisse iee ‘t em doo mei beizeg gave en kwamp mei en rezultoot vei den dag, gebazeid up de Neiderlandstolege sprookkinst, dat ongenoume wid en loter zelfs – mei ieenegte onpassinge – novolging vongk in de schroëfwoëze van een ontal Brabantse dialekte. De volgende gruete updracht was et somestelle van nen ‘Leivesen Diksjonêr”. Teun da me 5 joor bestonte emme me doëne offisjeil kinn veistelle en tot ons gruete verbozing was den ieesten drik al noo 3 moinden oeetverkocht n moeste me nen twidden drik kommandeire. Moo uek doënen es allank oeetverkocht. Vanaf ‘t begin zen m’uek gestart mei een oëge toëdschrift “Ons Leives” dat alle leide um de droë moind toegestied kroëge. Jorelank aai ieen van de meidestichters gezegdes en oeetdrikking die de mins en persuen as tippeke en karaktêr beschroëve, boëieengespood. Doë zen dan gebindeld en oeetgejeive as “De Sappege Leivenieers”. En doo es ‘t ni boë gebleive. Ternoo emme m’uek nog van dezellfden ooteur “Roënoot de Vos” oeetgejeive, veertoild in ‘t Leives en up roëm. Joorloëks organizeire me ne “Sjepoeet” (in ander sjostoëte neume ze dat ‘banket), minstes twiee stadswandelinge in ‘t Leives en in November 2006 zen me al on den tiende “Leivesen Achteneun” mei kwis, liekes, parodies up bekinde operettes, enz. En dank zoë onze Akademie angen er naa in leive al up een 25-tal ploitse strootnoomborde mei de aa Leivese benominge van doë strooten en plane. En doo ouver emme me zelfs al een brosjuur oeetgejeive. Deis joor beston me 17 joor. In ‘t Ingels zaa’n ze zê : Alive and still kicking.
|
|