- Dialecten verwateren. Alleen het West-Vlaams en het Antwerps laten nog stevig van zich horen. Of klopt dat niet?

 

HET ware dialect is aan het verzwakken. Mensen die de finesse beheersen, behoren stilaan tot de oudste generaties. Vaak zien zij zichzelf als de behoeders van hun regiotaal. Zij ijveren voor de instandhouding en richten dialectgroepen op.

 

In de meeste provincies gaat de kennis van het dialect erop achteruit. Wat er te horen valt, leunt dichter aan bij de standaardtaal. Op twee uitzonderingen na. West-Vlaanderen houdt de traditie in stand en het Antwaarps dreigt zich soms op te werpen als de nieuwe eenheidstaal van soaps. ,,Die twee dialecten springen er wel uit'', zegt Rob Belemans. Hij is consulent dialecten bij het Vlaams Centrum voor Volkscultuur. "Maar het gaat om twee verschillende dingen."

 

"De situatie van de traditionele dialecten, waarbij zoals honderd jaar geleden iedereen dialect sprak, vind je nu alleen nog terug in West-Vlaanderen. Kinderen en jongeren leren het dialect aan als de spreektaal voor thuis. Van alle provincies is dat taalgebruik het conservatiefste. Daar zijn een paar redenen voor. Het is een perifere provincie, waar landbouw nog een belangrijke economische activiteit is. De dorpen liggen relatief ver uit elkaar. Vanwege het groot aandeel groen is er minder kans op contact."

 

- Maar we kennen toch nog een perifere provincie, in het oosten van het land? Houden de dialecten in Limburg dan minder goed stand?

 

"In Limburg evolueert de spreektaal weg van het dialect. De kiemen daarvan liggen in de eerste helft van de twintigste eeuw. Er was toen een spectaculaire industrialisering, waardoor men uit de traditionele situatie brak. Er kwamen twee migratiegolven. De nieuwe arbeiders die het land binnenkwamen, spraken meestal een andere taal. Bij het inburgeren zochten ze veeleer aansluiting met de standaardtaal dan met het dialect."

 

- Klopt het dat de Antwerpenaar, trots als hij is op zijn sinjorenstatuut, zijn dialect goed in stand houdt?

 

"Dat is veeleer perceptie. Het Antwerps is het meest mediatieke van de dialecten. Sinds een jaar of tien proberen de omroepen dichter bij hun publiek te raken, vooral via soaps en entertainmentprogramma's. Vaak zijn die Antwerps gekleurd, waardoor je de indruk krijgt dat dat dialect sterk vertegenwoordigd is. Maar als je kijkt naar het Brabantse dialectengebied, waar het Antwerps deel van uitmaakt, dan merk je dat het niet klopt. Het Brabants heeft natuurlijk een comfortabele situatie: het ligt geografisch centraal en het leunt aan bij de standaardtaal. Vandaar dat er amper dialectgroepen zijn. Doordat de tussentaal oprukt, heeft men de indruk dat het dialect helemaal niet bedreigd wordt." Geert Sels